افزایش قیمت گوشی و لپ‌تاپ در سال ۲۰۲۶ فقط به تورم، نرخ ارز یا ارتقای سخت‌افزار مربوط نیست. یکی از عوامل مهم پشت پرده، رشد سریع هوش مصنوعی و افزایش تقاضا برای تراشه‌های حافظه است. توسعه دیتاسنترهای AI باعث شده بخش بیشتری از ظرفیت تولید حافظه جهان به سمت محصولات پیشرفته و سودآورتر مانند HBM هدایت شود؛ در نتیجه، عرضه برخی حافظه‌های مورد استفاده در گوشی، لپ‌تاپ و کامپیوتر محدودتر و قیمت آن‌ها بالاتر شده است.
این روند به‌قدری جدی شده که شرکت‌های تحقیقاتی از ادامه فشار بر بازار محصولات الکترونیکی مصرفی در سال ۲۰۲۶ خبر می‌دهند. بنابراین اگر قیمت یک گوشی یا لپ‌تاپ جدید بیشتر از انتظار شماست، ممکن است بخشی از علت را باید در دیتاسنترهای هوش مصنوعی جست‌وجو کرد.
برای آموزش و اجرای مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی، سرورها به حجم زیادی حافظه سریع نیاز دارند. یکی از مهم‌ترین انواع آن HBM یا High Bandwidth Memory است؛ حافظه‌ای که کنار پردازنده‌های قدرتمند AI قرار می‌گیرد و امکان انتقال داده با سرعت بسیار بالا را فراهم می‌کند.
سامسونگ، SK Hynix و Micron از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان حافظه جهان هستند. رشد مراکز داده باعث شده سرمایه و ظرفیت بیشتری به حافظه‌های مورد نیاز سرورهای AI اختصاص پیدا کند و در مقابل، عرضه DRAM و NAND مورد استفاده در محصولات مصرفی تحت فشار قرار بگیرد. IDC نیز انتقال ظرفیت تولید از حافظه‌های مصرفی به سمت HBM و DDR5 پرظرفیت را یکی از عوامل اصلی کمبود فعلی می‌داند.
RAM برای اجرای هم‌زمان برنامه‌ها و NAND برای ذخیره فایل‌ها، اپلیکیشن‌ها و سیستم‌عامل ضروری هستند. بنابراین افزایش قیمت این قطعات مستقیماً هزینه ساخت گوشی را بالا می‌برد.
فشار کمبود حافظه به‌خصوص برای گوشی‌های اقتصادی و میان‌رده مهم است؛ چون سازنده فضای کمتری برای جذب افزایش هزینه دارد. در چنین شرایطی شرکت‌ها معمولاً باید میان افزایش قیمت محصول، کاهش حاشیه سود یا تغییر مشخصات دستگاه یکی را انتخاب کنند.
به همین دلیل ممکن است بعضی مدل‌ها با RAM یا فضای ذخیره‌سازی کمتر عرضه شوند یا اختلاف قیمت نسخه‌های مختلف یک گوشی افزایش یابد. گزارش Reuters نیز نشان می‌دهد افزایش قیمت حافظه در سال ۲۰۲۶ فشار قابل‌توجهی بر تولیدکنندگان وسایل الکترونیکی و به‌ویژه بازار گوشی‌های ارزان‌تر وارد کرده است.
بازار لپ‌تاپ و کامپیوتر نیز از همین بحران تأثیر می‌گیرد. افزایش قیمت DRAM و NAND می‌تواند هم قیمت لپ‌تاپ آماده و هم هزینه ارتقای رم و SSD را بیشتر کند.
TrendForce در گزارش مربوط به سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده بود قیمت قراردادی DRAM معمولی نسبت به فصل قبل ۱۳ تا ۱۸ درصد و قیمت NAND Flash حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش یابد. این آمار نشان می‌دهد فشار قیمتی بازار حافظه هنوز به پایان نرسیده است.
IDC نیز گسترش زیرساخت‌های هوش مصنوعی و انتقال ظرفیت تولید به سمت HBM و حافظه‌های پرظرفیت مورد استفاده در سرورها را از عوامل اصلی محدود شدن عرضه حافظه برای بازار مصرفی معرفی کرده است.
HBM نوعی حافظه پرسرعت برای پردازش‌های سنگین مانند هوش مصنوعی و دیتاسنترهاست. این حافظه نسبت به DRAM معمولی پیچیده‌تر بوده و ارزش اقتصادی بیشتری دارد.
برای سازندگان تراشه، فروش HBM به شرکت‌هایی که هزاران شتاب‌دهنده هوش مصنوعی خریداری می‌کنند، بازار جذابی ایجاد کرده است. به همین دلیل سرمایه‌گذاری روی HBM می‌تواند نسبت به افزایش سریع ظرفیت حافظه‌های ارزان‌تر مصرفی اولویت بیشتری پیدا کند.
تقاضای شدید برای HBM حتی باعث شده شرکت‌هایی مانند Micron برنامه‌های توسعه ظرفیت خود در این بخش را افزایش دهند.
احتمال کاهش قیمت وجود دارد، اما شاید نه در آینده بسیار نزدیک. ساخت کارخانه‌های جدید نیمه‌رسانا و افزایش ظرفیت تولید، زمان‌بر و بسیار پرهزینه است و راه‌اندازی خطوط جدید می‌تواند چند سال طول بکشد.
در مقابل، تقاضا برای زیرساخت هوش مصنوعی همچنان بالاست. تا زمانی که تقاضای HBM، DRAM و NAND سریع‌تر از افزایش ظرفیت تولید رشد کند، بازار محصولات مصرفی نیز ممکن است فشار قیمتی را احساس کند.
برخی تحلیل‌ها انتظار ندارند عرضه حافظه پیش از ورود ظرفیت‌های تولید جدید در سال‌های آینده به‌طور کامل عادی شود.
صرفاً به دلیل احتمال افزایش قیمت، خرید عجولانه منطقی نیست. اگر دستگاه فعلی نیازهای شما را برطرف می‌کند، بهتر است قیمت مدل موردنظر را مدتی دنبال کنید. اما اگر قصد قطعی خرید یا ارتقای لپ‌تاپ، رم یا SSD را دارید، توجه به روند بازار حافظه می‌تواند در تصمیم‌گیری کمک‌کننده باشد.
همچنین فقط به مقدار RAM یا حافظه داخلی توجه نکنید. پردازنده، نمایشگر، باتری، قابلیت ارتقا و مدت پشتیبانی نرم‌افزاری نیز در ارزش خرید دستگاه نقش مهمی دارند.
رشد هوش مصنوعی اکنون از دنیای نرم‌افزار فراتر رفته و مستقیماً زنجیره تأمین سخت‌افزار را تحت تأثیر قرار داده است. دیتاسنترهای AI حجم بزرگی از حافظه‌های پیشرفته را مصرف می‌کنند و تولیدکنندگان نیز بخشی از ظرفیت خود را به این بازار اختصاص داده‌اند. نتیجه، محدود شدن عرضه برخی حافظه‌های مصرفی و افزایش هزینه تولید گوشی، لپ‌تاپ و کامپیوتر است.
بنابراین تأثیر هوش مصنوعی بر قیمت گوشی و لپ‌تاپ یک ارتباط غیرمستقیم اما واقعی است. اگر تقاضای زیرساخت AI با همین سرعت ادامه پیدا کند و ظرفیت جدید تولید به‌سرعت وارد بازار نشود، حافظه می‌تواند همچنان یکی از عوامل مهم تعیین‌کننده قیمت محصولات فناوری در ماه‌های آینده باشد.
